Column Nico W. Van Yperen
Nico W. Van Yperen - Hoogleraar Sportpsychologie, Rijksuniversiteit Groningen
Op een willekeurige zomeravond klinkt er gelach tussen twee flats. Een bal stuitert over de stoep, een jongen roept: “Wie doet mee?” Geen scheidsrechter, geen coach, geen ouders aan de kant. Alleen een stel kinderen, een bal en een paar geïmproviseerde doelen. Dit is pleintjesvoetbal in zijn puurste vorm. En misschien wel de beste voedingsbodem voor een leven lang sportplezier.
Onderzoek laat zien dat juist dit soort informele vormen van sport de kans vergroten dat kinderen later lid worden van een club. Op straat begint het vaak met nieuwsgierigheid en eindigt het met een eerste training bij de lokale vereniging. Niet omdat het moet of hoort, maar omdat het spel zelf zo leuk is. Dáár, op dat pleintje, ontdekken kinderen waarom voetbal — en sporten in het algemeen — zo leuk is om te doen.
Ook in eigen onderzoek hebben we laten zien dat pleintjesvoetbal juist samenhangt met actief blijven in het georganiseerde voetbal, niet met afhaken. Wie op straat voetbalt, doet dat niet als alternatief voor de club, maar als uiting van puur spelplezier. Op het pleintje kiezen spelers zelf de teams, maken ze de regels en lossen ze hun eigen conflicten op. Dat gevoel van autonomie voedt hun motivatie, wat nodig is om ook binnen een club te blijven sporten.
Die inzichten reiken verder dan het voetbalveld, en verder dan de jeugd. In heel Nederland groeit de ongeorganiseerde sport: hardlopen, fietsen, bootcampen, voetballen in het park. De ‘nieuwe sportconsument’ wil vrijheid, variatie en beleving, niet per se een vast lidmaatschap of competitie. Velen in de sportwereld zien dat als een bedreiging voor de verenigingen.
Maar ongeorganiseerde sport is eerder een bondgenoot dan een concurrent. Het is de plek waar plezier, creativiteit en motivatie ontstaan. Onmisbare ingrediënten om actief te worden, te zijn én te blijven in een sportvereniging. Wie vrijheid ervaart in de eigen manier van bewegen, blijft langer actief en staat meer open voor de structuur van een club.
De straat, het park en de vereniging zijn geen gescheiden werelden, maar schakels in hetzelfde ecosysteem. De toekomst van de sport ligt in die wisselwerking. Want wie de sport liefheeft, wil blijven bewegen — in welke vorm dan ook, en met welk motief dan ook. Om te presteren, te groeien, anderen te ontmoeten, gezonder te leven of simpelweg plezier te beleven.
Het nieuwste Sport050 magazine online lezen? Klik hier